Πονόλαιμος (φαρυγγαλγία / sore throat) στο Παιδιατρικό ΤΕΠ

---

Ο πονόλαιμος είναι πολύ συχνό στο ΤΕΠ, συνήθως ιογενής (κοινό κρυολόγημα, αδενοϊοί, EBV, γρίπη) και αυτοπεριοριζόμενος (3-7 ημέρες). Βακτηριακή αιτία κυρίως Group A Streptococcus (GAS / στρεπτόκοκκος) ~20-30% σε παιδιά 5-15 ετών – στόχος: αποκλεισμός για πρόληψη ρευματικού πυρετού (ARF) & επιπλοκών.

Αρχική εκτίμηση σοβαρότητας (ABC + pain score + vital signs + looks ill)

Βαθμός	Κλινικά σημεία πονόλαιμου + συνοδά	Πυρετός / HR / RR	Συμπεριφορά / σίτιση	Άμεση δράση στο ΤΕΠ
Ήπιος	Ήπιος πόνος, δυσκολία κατάποσης, χωρίς/χαμηλός πυρετός	<38.5°C, κανονικά	Τρέφεται/μιλάει OK	Παυσίπονα, εξιτήριο
Μέτριος	Έντονος πόνος, δυσκαταποσία, πυρετός, αμυγδαλές ερυθρές	38.5-39°C, ταχυκαρδία	Μειωμένη σίτιση, αγωνία	Παυσίπονα + rapid strep test, παρακολούθηση
Σοβαρός	Σοβαρός πόνος, υψηλός πυρετός, δυσκολία αναπνοής/κατάποσης, λήθαργος	>39°C, ταχύπνοια	Λήθαργος, σιελόρροια, neck stiffness	IV παυσίπονα/υγρά, αντιβίωση/νοσηλεία, ENT/ICU consult

Red flags (άμεση διερεύνηση/εισαγωγή – high risk)

• Δυσκολία αναπνοής / σιελόρροια / stridor → peritonsillar / retropharyngeal abscess, epiglottitis.
• Υψηλός πυρετός + λήθαργος / altered mental status / neck stiffness → μηνιγγίτιδα / sepsis.
• Μονόπλευρος έντονος πόνος + τριismός / διογκωμένη αμυγδαλή → peritonsillar abscess.
• <3 ετών με πυρετό + πονόλαιμος → σπάνια GAS, αλλά αποκλείουμε viral / bacterial (π.χ. diphtheria σπάνιο).
• Εξάνθημα scarlatiniform / strawberry tongue → scarlet fever (GAS).
• Πυρετός >5 ημέρες ή recurrent (>3/έτος) → EBV / chronic carrier / όγκος.
• Δυσκολία κατάποσης + αφυδάτωση (ξηροί βλεννογόνοι, μειωμένη ούρηση).

Ιστορικό & εξέταση κλειδιά

• Centor / Modified Centor / McIsaac score για GAS risk – IDSA 2025 update
• Modified Centor score:
  • Πυρετός >38°C: +1
  • Απουσία βήχα: +1
  • Διογκωμένες/ερυθρές αμυγδαλές ή εξίδρωμα: +1
  • Ευαισθητοί πρόσθιοι τραχηλικοί λεμφαδένες: +1
  • Ηλικία 3-14 ετών: +1 (15-44: 0, <3 ή >44: -1)
• Score 0-1: χαμηλός κίνδυνος GAS → NO test/antibiotics
• Score 2-3: test (rapid strep ή καλλιέργεια)
• Score ≥4: υψηλός κίνδυνος → empiric antibiotics ή test
• Εξέταση: Φάρυγγας/αμυγδαλές (εξίδρωμα, petechiae ουρανίσκου → GAS), λεμφαδένες, εξάνθημα, σπλήνα/ήπαρ (EBV), vital signs

Διερεύνηση στο ΤΕΠ (targeted)

• Rapid Antigen Detection Test (RADT) για GAS (ευαισθησία ~90%, ειδικότητα >95%)
• Αν αρνητικό RADT + υψηλός score → throat culture (ιδίως <16 ετών)
• ΜΗΝ test ρουτίνα <3 ετών ή viral features (βήχας, ρινόρροια, επιπεφυκίτιδα)
• EBV serology / monospot αν ύποπτο (εφηβικοί, splenomegaly)
• CBC/CRP αν sepsis/abscess

Θεραπευτική προσέγγιση (supportive + targeted – IDSA 2025 / AAP / Ελληνικά aligned)

• Πάντα πρώτα: Pain & fever relief (βασικό για σίτιση/ύπνο)
  • Παρακεταμόλη: 15 mg/kg/6h (max 60 mg/kg/24h). Εμπορικές (Ελλάδα): Depon σιρόπι/υπόθετα, Panadol Baby
  • Ιβουπροφαίνη: 10 mg/kg/6-8h (>3-6 μηνών, max 40 mg/kg/24h). Εμπορικές: Algofren σιρόπι, Nurofen για παιδιά
  • Τοπικά: Tantum Verde σπρέι/παστίλιες (>6 ετών), Strepsils (>6 ετών), Orofar / Hexoral σπρέι. Γαργάρες με αλατόνερο (>6 ετών)
• Αντιβίωση (μόνο αν επιβεβαιωμένο GAS ή υψηλός κίνδυνος – 10 ημέρες για πρόληψη ARF)
  • Πρώτης γραμμής: Amoxicillin 50 mg/kg/ημέρα (max 1 g) σε 1-2 δόσεις ×10 ημέρες. Εμπορικές: Amoxil / Clamoxyl σιρόπι
  • Εναλλακτικά: Penicillin V (σπάνια διαθέσιμο σιρόπι Ελλάδα)
  • Αλλεργία πενικιλλίνης (non-anaphylactic): Cephalexin (Keflex) ή Cefadroxil
  • Anaphylactic: Clindamycin (Dalacin) ή Azithromycin (Zitromax – 5 ημέρες)
• Supportive: Πολλά υγρά (ζεστά/κρύα), μαλακές τροφές, ξεκούραση, υγραντήρας. Μέλι (>1 έτους) για ανακούφιση
• ΜΗΝ ρουτίνα: Αντιβίωση σε viral, τοπικά αντιβιοτικά, ασπιρίνη (Reye), κορτικοειδή ρουτίνα

Κριτήρια εξιτηρίου

• Πόνος ελεγχόμενος
• Τρέφεται/πιει
• Χωρίς red flags
• Γονείς εκπαιδευμένοι
• Follow-up παιδίατρος 48-72h αν δεν βελτιώνεται