LIP

LIP (ΛΙΠΑΣΗ)

---

Τι μετρά
Η λιπάση είναι ένζυμο που καταλύει τη διάσπαση των τριγλυκεριδίων σε λιπαρά οξέα και γλυκερόλη.

Παράγεται **κυρίως από το πάγκρεας** και εκκρίνεται στο δωδεκαδάκτυλο για τη πέψη των λιπών.

Η μέτρηση της λιπάσης χρησιμοποιείται **κυρίως** για την αξιολόγηση **παγκρεατικής βλάβης**.

---

Αυξημένη Lipase (↑ LIP)

Κατηγορία	Κύριες αιτίες	Σημαντικά χαρακτηριστικά
Παγκρεατικές	• οξεία παγκρεατίτιδα • χρόνια παγκρεατίτιδα (σε οξεία παροξυσμό) • απόφραξη παγκρεατικού πόρου (λίθοι, όγκοι) • παγκρεατικός όγκος / ψευδοκύστη	Συνήθως 3–5× το άνω όριο – πιο ειδική από αμυλάση
Άλλες	• χολολιθίαση / χοληδοχολιθίαση • εντερική απόφραξη • διάτρηση γαστρεντερικού • νεφρική ανεπάρκεια (μειωμένη κάθαρση) • διαβητική κετοξέωση • ορισμένα φάρμακα (π.χ. αντιρετροϊκά, διουρητικά)	Ήπια–μέτρια αύξηση – μη ειδική

---

Μείωση Lipase (↓ LIP)

Κύριες αιτίες	Κλινική σημασία
Χρόνια παγκρεατική ανεπάρκεια	Προχωρημένη καταστροφή εξωκρινούς παγκρέατος – μειωμένη παραγωγή
Κυστική ίνωση	Χρόνια απόφραξη & καταστροφή παγκρεατικού παρεγχύματος
Σοβαρή υποθρεψία / καχεξία	Μειωμένη μυϊκή & παγκρεατική λειτουργία

---

Συσχέτιση με άλλες εξετάσεις

Εξέταση	Συσχέτιση
Amylase	Αξιολόγηση παγκρεατίτιδας – λιπάση πιο ειδική & παραμένει ↑ περισσότερο
AST / ALT	↑ AST/ALT + ↑ LIP → πιθανή χοληλιθιασική παγκρεατίτιδα
Bilirubin	↑ bilirubin + ↑ LIP → απόφραξη χοληφόρων / χοληλιθιασική παγκρεατίτιδα
TRIG	↑ TRIG (>1000 mg/dL) → υπερτριγλυκεριδαιμική παγκρεατίτιδα

---

Κλινική παρατήρηση

• Στην **οξεία παγκρεατίτιδα**:
  • η λιπάση αυξάνεται σε **4–8 ώρες**
  • κορυφώνεται σε **24 ώρες**
  • παραμένει αυξημένη για **8–14 ημέρες**
• Η **λιπάση** θεωρείται **πιο ειδικός δείκτης** παγκρεατικής βλάβης από την αμυλάση (λιγότερο επηρεάζεται από σιελογόνους αδένες, νεφρική λειτουργία, γαστρεντερικές παθήσεις)
• Φυσιολογική λιπάση αποκλείει οξεία παγκρεατίτιδα με υψηλή αρνητική προγνωστική αξία
• ↑ LIP χωρίς παγκρεατίτιδα → νεφρική ανεπάρκεια, απόφραξη χοληφόρων, εντερική απόφραξη, φάρμακα