CK

CK (Creatine Kinase) – Κρεατινική Κινάση

---

Τι μετρά
Η CK είναι ένζυμο που καταλύει τη μετατροπή:
κρεατίνη + ATP ⇄ φωσφοκρεατίνη + ADP

Παίζει σημαντικό ρόλο στον **ενεργειακό μεταβολισμό** των μυών (παρέχει άμεση ενέργεια μέσω φωσφοκρεατίνης).

Βρίσκεται κυρίως σε:

• σκελετικούς μύες
• μυοκάρδιο
• εγκέφαλο

Υπάρχουν τρία κύρια ισοένζυμα:

• CK-MM (κυρίως σκελετικοί μύες – ~95–98% της ολικής CK)
• CK-MB (μυοκάρδιο – ~1–3% της ολικής CK)
• CK-BB (εγκέφαλος, λείοι μύες, ουροποιητικό – ελάχιστο στο πλάσμα)

---

Αυξημένη CK (↑ CK) – Μυϊκή ή καρδιακή βλάβη

Κατηγορία	Κύριες αιτίες	Σημαντικά χαρακτηριστικά
Μυϊκές	• ραβδομυόλυση • μυοπάθειες (φλεγμονώδεις, δερματομυοσίτιδα) • μυϊκό τραύμα / σύνδρομο κατακράτησης • έντονη άσκηση (ιδίως eccentric) • μυϊκές κράμπες / επιληπτικές κρίσεις	Συνήθως ↑ CK-MM Σε ραβδομυόλυση: CK >5–10× το άνω όριο (συχνά >5000–10000 U/L)
Καρδιακές	• έμφραγμα μυοκαρδίου (κυρίως CK-MB) • μυοκαρδίτιδα • καρδιοτοξικότητα (π.χ. από χημειοθεραπεία)	Σήμερα η διάγνωση γίνεται με τροπονίνες – CK-MB έχει μικρότερη ευαισθησία/ειδικότητα
Άλλες	• υποθυρεοειδισμός • σπασμοί / επιληπτική κατάσταση • ενδομυϊκές ενέσεις • φάρμακα (στατίνες, φιμπράτες, αντιψυχωσικά, κοκαΐνη) • κακοήθης υπερθερμία	Συνήθως μέτρια αύξηση – στατίνες: συχνά ασυμπτωματική ↑

---

Μείωση CK (↓ CK)

Συνήθως δεν έχει σημαντική κλινική σημασία, αλλά μπορεί να παρατηρηθεί σε:

• μειωμένη μυϊκή μάζα (καχεξία, ατροφία, ηλικιωμένοι)
• προχωρημένη ηλικία
• σοβαρή ηπατική ανεπάρκεια (σπάνια)

---

Συσχέτιση με άλλες εξετάσεις

Εξέταση	Συσχέτιση
AST	Μπορεί να αυξηθεί σε μυϊκή βλάβη (μυϊκή προέλευση AST)
CREA (Κρεατινίνη)	↑ CREA + ↑ CK → ραβδομυόλυση → οξεία νεφρική βλάβη
K (Κάλιο)	Υπερκαλιαιμία σε ραβδομυόλυση (απελευθέρωση K⁺ από μυϊκά κύτταρα)
Troponin (I ή T)	Ειδικός δείκτης για έμφραγμα μυοκαρδίου – προτιμάται από CK-MB

---

Κλινική ερμηνεία

• Σε **ραβδομυόλυση** παρατηρείται:
  • CK ↑↑ (συνήθως >5–10× το άνω όριο, συχνά >5000–100000 U/L)
  • K ↑ (υπερκαλιαιμία)
  • CREA ↑ (οξεία νεφρική βλάβη από μυοσφαιρίνη)
  • μυοσφαιρινουρία (σκούρα ούρα, θετική για αίμα χωρίς ερυθρά στο ιζήμα)
• Μετά από έντονη άσκηση → παροδική ↑ CK (μέχρι 10–20×), κορυφώνεται σε 24–48 ώρες, επανέρχεται σε 3–7 ημέρες
• Στατίνες → συχνά ασυμπτωματική ↑ CK (παρακολούθηση αν >5–10× ή συμπτώματα)
• CK-MB / ολική CK ratio >2–3% + ↑ troponin → έμφραγμα μυοκαρδίου (σήμερα troponin είναι ο κύριος δείκτης)