Ca

Ca (ΑΣΒΕΣΤΙΟ) – Calcium

---

Τι μετρά
Το ασβέστιο είναι βασικό κατιόν του οργανισμού και συμμετέχει σε:

• οστικό μεταβολισμό
• μυϊκή σύσπαση
• νευρική αγωγιμότητα
• πήξη αίματος
• ενζυμικές διεργασίες

Στο αίμα υπάρχει σε τρεις μορφές:

• ιονισμένο ασβέστιο (~50%) – βιολογικά ενεργό
• δεσμευμένο με πρωτεΐνες (κυρίως αλβουμίνη) (~40%)
• δεσμευμένο με ανιόντα (~10%)

Η συγκέντρωση ρυθμίζεται κυρίως από:

• παραθορμόνη (PTH)
• βιταμίνη D
• καλσιτονίνη

---

Υπερασβεστιαιμία (Hypercalcemia) – Ca ↑

Κατηγορία	Κύριες αιτίες	Σημαντικά χαρακτηριστικά
Ενδοκρινικές	• πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός (αδένωμα παραθυρεοειδούς) • τριτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός (σε χρόνια νεφρική νόσο)	↑ PTH + ↑ Ca – συχνότερη αιτία σε εξωτερικούς ασθενείς
Κακοήθειες	• κακοήθη νεοπλάσματα (παραγωγή PTHrP) • οστικές μεταστάσεις (τοπική οστεόλυση) • πολλαπλούν μυέλωμα • λύση όγκου	↓ PTH + ↑ Ca – συχνότερη σε νοσοκομειακούς ασθενείς
Άλλες	• υπερβιταμίνωση D • σαρκοείδωση / κοκκιωματώδεις νόσοι (↑ 1,25(OH)₂D) • παρατεταμένη ακινησία • θειαζιδικά διουρητικά • οικογενής υποκαλιουρική υπερασβεστιαιμία (FHH)	Συμπτώματα: "stones, bones, groans, moans" (λίθοι, οστά, κοιλιακό άλγος, ψυχιατρικά)

---

Υπασβεστιαιμία (Hypocalcemia) – Ca ↓

Κατηγορία	Κύριες αιτίες	Σημαντικά χαρακτηριστικά
Ενδοκρινικές	• υποπαραθυρεοειδισμός (μετά θυρεοειδεκτομή, αυτοάνοσο) • ψευδοϋποπαραθυρεοειδισμός (αντίσταση σε PTH)	↓ PTH + ↓ Ca – Chvostek, Trousseau σημεία
Μεταβολικές	• έλλειψη βιταμίνης D • χρόνια νεφρική νόσος • υπομαγνησιαιμία (εμποδίζει έκκριση PTH) • παγκρεατίτιδα (οξεία – σύνδεση με λιπαρά οξέα)	Συμπτώματα: μυϊκές κράμπες, παραισθησίες, σπασμοί
Άλλες	• σηψαιμία • μαζική μετάγγιση (δεσμευτικό ασβεστίου από κιτρικό) • φάρμακα (διφωσφονικά, denosumab, cinacalcet)	Συχνά συνοδεύεται από ↑ φώσφορο

---

Συσχέτιση με άλλες εξετάσεις

Εξέταση	Συσχέτιση
P (Φώσφορος)	Μεταβολισμός οστών – ↑ P + ↓ Ca → υποπαραθυρεοειδισμός / CKD
ALP	Οστική δραστηριότητα – ↑ ALP + ↑ Ca → υπερπαραθυρεοειδισμός / Paget
PTH	Ρύθμιση ασβεστίου – ↑ PTH + ↑ Ca → πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός
Vit D (25-OH & 1,25-OH)	Απορρόφηση Ca – ↓ Vit D + ↓ Ca → υποβιταμίνωση D
Albumin	Διόρθωση ολικού ασβεστίου – ↓ albumin → ψευδώς ↓ ολικό Ca

---

Κλινική παρατήρηση

• Το **ολικό ασβέστιο** επηρεάζεται από την αλβουμίνη (↓ albumin → ψευδώς ↓ Ca).
• Για χαμηλή αλβουμίνη υπολογίζεται **διορθωμένο ασβέστιο**:
  Διορθωμένο Ca = μετρημένο Ca + 0.8 × (4 – albumin g/dL)
  ή Διορθωμένο Ca = μετρημένο Ca + 0.02 × (40 – albumin g/L)
• Το **ιονισμένο Ca** (Ca²⁺) είναι η βιολογικά ενεργή μορφή – προτιμάται σε κρίσιμες καταστάσεις (οξέωση/αλκάλωση, μεταβολές pH επηρεάζουν δεσμευμένο Ca).
• Υπερασβεστιαιμία → συμπτώματα: κόπωση, δίψα, πολυουρία, δυσκοιλιότητα, "stones, bones, groans, moans"
• Υπασβεστιαιμία → τετανία, Chvostek/Trousseau σημεία, σπασμοί, QT παράταση