Κάλιο

K (ΚΑΛΙΟ) – ΚΑΛΙΟ ΠΛΑΣΜΑΤΟΣ

---

Τι μετράει
Το κάλιο (K⁺) είναι το **κύριο ενδοκυττάριο κατιόν** του οργανισμού (~98% ενδοκυττάριο).

Ρυθμίζει:

• τη νευρομυϊκή λειτουργία
• τη μεμβρανική δυναμική των κυττάρων (resting membrane potential)
• τον καρδιακό ρυθμό & την ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς

Η εξωκυττάρια συγκέντρωσή του εξαρτάται κυρίως από:

• νεφρική απέκκριση (κύριος ρυθμιστής)
• δράση αλδοστερόνης
• μετακίνηση μεταξύ ενδο- & εξωκυττάριου χώρου (ινσουλίνη, β-αγωνιστές, οξέωση/αλκάλωση)

---

Υπερκαλιαιμία (Hyperkalemia) – K⁺ > 5.0–5.5 mEq/L

Κατηγορία	Κύριες αιτίες	Σημαντικά χαρακτηριστικά
Μειωμένη νεφρική απέκκριση	• Οξεία νεφρική βλάβη (AKI) • Χρόνια νεφρική νόσος (CKD) • Υποαλδοστερονισμός (Addison, ACEi/ARB, spironolactone)	Συχνότερη αιτία σε νοσοκομειακούς ασθενείς
Μετακίνηση από τα κύτταρα	• Μεταβολική οξέωση (π.χ. διαβητική κετοξέωση) • Ραβδομυόλυση • Αιμόλυση • Εκτεταμένη κυτταρική καταστροφή (τραύμα, εγκαύματα)	Οξέωση → μετατόπιση K⁺ προς τα έξω (1 mEq/L ↓ pH → ↑ K⁺ ~0.6 mEq/L)
Φάρμακα	• ACE inhibitors / ARBs • Καλιοσυντηρητικά διουρητικά (spironolactone, eplerenone, amiloride) • NSAIDs • Heparin, trimethoprim, calcineurin inhibitors	Συχνή αιτία σε πολυφαρμακία
Ψευδοϋπερκαλιαιμία	• Αιμόλυση δείγματος • Θρομβοκυττάρωση (>1.000.000/μL) • Λευκοκυττάρωση (>100.000/μL)	Φυσιολογικό ECG – επανάληψη μέτρησης σε ηπαρινοποιημένο σωληνάριο

---

Υποκαλιαιμία (Hypokalemia) – K⁺ < 3.5 mEq/L

Κατηγορία	Κύριες αιτίες	Σημαντικά χαρακτηριστικά
Απώλεια από νεφρούς	• Διουρητικά (θειαζιδικά, loop) • Υπεραλδοστερονισμός (πρωτοπαθής/δευτεροπαθής) • Bartter / Gitelman σύνδρομο	Μεταβολική αλκάλωση συχνά
Απώλεια από γαστρεντερικό	• Διάρροια (ιδίως λοιμώδης) • Έμετοι / ρινογαστρικός σωλήνας • Λαξατικά κατάχρηση	Μεταβολική αλκάλωση + υποχλωραιμία
Μετακίνηση ενδοκυττάρια	• Ινσουλίνη / γλυκόζη • Μεταβολική αλκάλωση • Β2-αγωνιστές (σαλβουταμόλη, τερβουταλίνη) • Περιοδική παράλυση	Παροδική – χωρίς συνολική απώλεια K⁺

---

Συσχέτιση με άλλες εξετάσεις

Εξέταση	Συσχέτιση με κάλιο
CREA (Κρεατινίνη)	↑ CREA + ↑ K⁺ → νεφρική ανεπάρκεια (κυριότερη αιτία υπερκαλιαιμίας)
Na⁺ (Νάτριο)	Διαταραχές υγρών & ηλεκτρολυτών – π.χ. SIADH, Addison
HCO₃⁻ / pH	Οξεοβασική ισορροπία – οξέωση → ↑ K⁺, αλκάλωση → ↓ K⁺
CK (Κρεατινική Κινάση)	↑ CK + ↑ K⁺ → ραβδομυόλυση
GLU (Γλυκόζη)	Υπογλυκαιμία + ↓ K⁺ (ινσουλίνη), διαβητική κετοξέωση + ↑ K⁺ (αρχικά)

---

Κλινική σημασία & όρια αναφοράς

• Φυσιολογικό: 3.5–5.0 mEq/L (3.5–5.0 mmol/L)
• Ήπια υπερκαλιαιμία: 5.1–6.0 mEq/L
• Μέτρια: 6.1–6.9 mEq/L
• Σοβαρή (>7.0 mEq/L) → κίνδυνος θανατηφόρων αρρυθμιών
• Υποκαλιαιμία <3.0 mEq/L → μυϊκή αδυναμία, αρρυθμίες, παράλυση
• Μεταβολές K⁺ επηρεάζουν **έντονα** την καρδιακή ηλεκτρική δραστηριότητα (ECG: πεπλατυσμένα Τ, U κύματα, QRS εύρυνση, κοιλιακές αρρυθμίες)