Νάτριο

Na (ΝΑΤΡΙΟ) – ΝΑΤΡΙΟ ΠΛΑΣΜΑΤΟΣ

---

Τι μετράει
Το νάτριο (Na⁺) είναι το **κύριο εξωκυττάριο κατιόν** και καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την **ωσμωτικότητα του πλάσματος**.

Ρυθμίζει:

• ισορροπία υγρών (νερού) του οργανισμού
• ωσμωτική πίεση & όγκο εξωκυττάριου υγρού
• νευρομυϊκή λειτουργία & καρδιακή διεγερσιμότητα

Η συγκέντρωσή του εξαρτάται κυρίως από:

• πρόσληψη & απέκκριση νερού (ADH – βαζοπρεσσίνη)
• σύστημα ρενίνης-αγγειοτενσίνης-αλδοστερόνης (RAAS)
• νεφρική λειτουργία & ισορροπία Na⁺/νερού

---

Υπονατριαιμία (Hyponatremia) – Na⁺ < 135 mEq/L

Κατηγορία	Κύριες αιτίες	Σημαντικά χαρακτηριστικά
Υποογκαιμική	• Διουρητικά (ιδίως θειαζιδικά) • Έμετοι / διάρροια • Απώλεια υγρών (αιμορραγία, εγκαύματα)	Υποτονική υπονατριαιμία + σημεία αφυδάτωσης
Ευογκαιμική	• SIADH (σύνδρομο ακατάλληλης έκκρισης ADH) • Υποθυρεοειδισμός • Ανεπάρκεια επινεφριδίων (Addison) • Ψυχογενής πολυδιψία	Φυσιολογικός όγκος – υψηλή οσμωτικότητα ούρων
Υπερογκαιμική	• Καρδιακή ανεπάρκεια • Κίρρωση ήπατος • Νεφρωσικό σύνδρομο / νεφρική ανεπάρκεια	Οίδημα + ↓ αποτελεσματικός όγκος
Άλλες	• Υπεργλυκαιμία (μετακίνηση νερού) • Ψευδοϋπονατριαιμία (υπερλιπιδαιμία, υπερπρωτεϊναιμία)	Διόρθωση Na για γλυκόζη: +1.6 mEq/L ανά 100 mg/dL ↑ GLU πάνω από 100

---

Υπερνατριαιμία (Hypernatremia) – Na⁺ > 145 mEq/L

Κύριες αιτίες	Μηχανισμός
Απώλεια νερού (> απώλεια Na⁺)	• Αφυδάτωση (πυρετός, διάρροια, έμετοι) • Κεντρικός / νεφρογενής διαβήτης insipidus • Απώλεια ελεύθερου νερού (εγκαύματα, ταχύπνοια)
Αυξημένη πρόσληψη νατρίου	• Υπερτονικά διαλύματα (NaCl 3%) • Υπερβολική λήψη NaCl (σπάνιο) • Υπερτονική αφυδάτωση σε βρέφη

---

Συσχέτιση με άλλες εξετάσεις

Εξέταση	Συσχέτιση με νάτριο
K⁺ (Κάλιο)	Διαταραχές ηλεκτρολυτών – π.χ. SIADH (↓ Na + ↓ K⁺)
UREA / CREA	Κατάσταση ενυδάτωσης & νεφρική λειτουργία (↑ UREA/CREA σε αφυδάτωση → ↑ Na)
GLU (Γλυκόζη)	Διόρθωση Na σε υπεργλυκαιμία: ↓ Na ~1.6 mEq/L ανά 100 mg/dL ↑ GLU
Οσμωτικότητα πλάσματος	Κύριος δείκτης – υπολογίζεται ≈ 2×Na + GLU/18 + UREA/2.8
Οσμωτικότητα ούρων	Διάκριση αιτίας υπονατριαιμίας (SIADH: υψηλή >100 mOsm/kg)

---

Κλινική παρατήρηση & όρια αναφοράς

• Φυσιολογικό: 135–145 mEq/L (135–145 mmol/L)
• Ήπια υπονατριαιμία: 130–134 mEq/L
• Σοβαρή (<120 mEq/L): κίνδυνος εγκεφαλικού οιδήματος, σπασμών, κώματος
• Υπερνατριαιμία >150 mEq/L: εγκεφαλική συστολή, θρόμβωση, νευρολογικά συμπτώματα
• Σε υπεργλυκαιμία: **διορθωμένο Na** = μετρημένο Na + 1.6 × [(GLU – 100)/100]
• Ψευδοϋπονατριαιμία: υπερλιπιδαιμία / υπερπρωτεϊναιμία → φυσιολογική οσμωτικότητα