Προσέγγιση ασθενούς με αρτηριακή υπέρταση στα Τ.Ε.Π

ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΑ ΤΕΠ

---

1. 🔍 Λήψη Ιστορικού – Κρίσιμες Ερωτήσεις

Στόχος: Διάκριση επείγουσας από μη επείγουσα υπέρταση.

• Έναρξη
  Πότε άρχισε η αύξηση της πίεσης; (Αιφνίδια = ύποπτη για δευτεροπαθή ή υπερτασική κρίση)
• Συμπτώματα
  Πονοκέφαλος, θόλωση όρασης, πόνος στο στήθος, δύσπνοια, ζάλη, αδυναμία; (Συμπτώματα τελικού οργάνου = υπερτασική επείγουσα κατάσταση)
• Ιστορικό υπέρτασης
  Είναι γνωστός υπερτασικός ή πρώτη φορά; (Πρώτη διάγνωση = πιθανή δευτεροπαθής αιτία)
• Φάρμακα
  Λαμβάνει αντιυπερτασικά; Υπάρχει διακοπή πρόσφατα; (Σύνδρομο απόσυρσης μπορεί να αυξήσει την πίεση)
• Νεφρικά / Καρδιολογικά / Ενδοκρινικά νοσήματα
  Ύποπτα για δευτεροπαθή υπέρταση
• Χρήση ουσιών
  Καφεΐνη, κοκαΐνη, αποσυμφορητικά, πρεδνιζολόνη; (Πιθανή αναστρέψιμη αιτία)

---

🩺 2. Κλινική Εξέταση

• Πίεση (σε 2 χέρια)
  Διαφορές >20 mmHg μπορεί να υποδηλώνουν στένωση υποκλειδίου, ανατομή αορτής
• Κατάσταση συνείδησης
  Έλεγχος εγκεφαλοπάθειας ή εγκεφαλικού
• Οφθαλμοί
  Θηλαίος, αιμορραγίες, εξιδρώματα → σημεία υπερτασικής αμφιβληστροειδοπάθειας
• Καρδιά
  Ρυθμός, φύσημα, τρίτος τόνος – σημεία καρδιακής ανεπάρκειας
• Πνεύμονες
  Ρόγχοι → πνευμονικό οίδημα
• Κάτω άκρα
  Οίδημα (καρδιακή ανεπάρκεια)
• Νευρολογικός έλεγχος
  Ίλιγγος, αστάθεια, εστιακά σημεία (π.χ. ΑΕΕ)

---

🧪 3. Βασικός Έλεγχος (ανάλογα με την περίπτωση)

• ΗΚΓ
  Εξαιρείς ισχαιμία, υπερτροφία, αρρυθμία
• Ουρία / Κρεατινίνη
  Νεφρική δυσλειτουργία λόγω υπέρτασης
• Ηλεκτρολύτες
  Υποκαλιαιμία → σύνδρομο Conn ή διουρητικά
• Ούρα
  Λευκωματουρία, αιματουρία → υπερτασική νεφροπάθεια
• Τροπονίνη
  Αν πόνος στο στήθος
• Α/α Θώρακος
  Καρδιομεγαλία, πνευμονική συμφόρηση
• CT Εγκεφάλου
  Αν νευρολογικά σημεία ή υποψία εγκεφαλικής αιμορραγίας

---

🧠 4. Διάκριση Καταστάσεων – Κρίσιμο Βήμα

Η θεραπεία εξαρτάται από το αν υπάρχει βλάβη οργάνου στόχου.

A. 🟥 Υπερτασική Επείγουσα Κατάσταση (Hypertensive Emergency)

✔️ ΠΑ >180/120 και ενδείξεις βλάβης οργάνου:

• Εγκεφαλοπάθεια
• ΑΕΕ
• Οξύ έμφραγμα
• Πνευμονικό οίδημα
• Νεφρική ανεπάρκεια
• Ανατομή αορτής

B. 🟨 Υπερτασική Επείγουσα Κατάσταση χωρίς Βλάβη (Hypertensive Urgency)

✔️ ΠΑ >180/110 χωρίς ενδείξεις βλάβης οργάνου στόχου.

C. 🟩 Απλή Υπέρταση (Νεοδιαγνωσθείσα ή μη καλά ρυθμισμένη)

✔️ Πίεση >140/90 χωρίς επείγον χαρακτήρα.

---

💊 5. Θεραπευτικό Πλάνο (ανά κατηγορία)

🟥 A. Υπερτασική Επείγουσα Κατάσταση

➡️ Εισαγωγή / Ενδοφλέβια φαρμακευτική αγωγή / Στενή παρακολούθηση

• Νιτροπρωσσικό Νάτριο (IV)
  Ενδείξεις: Έλεγχος οξείας πίεσης, ΑΕΕ, ανατομή αορτής
  Σχόλια: Γρήγορη δράση – απαιτεί συνεχή monitoring
• Λαβεταλόλη IV
  Ενδείξεις: Εγκυμοσύνη, εγκεφαλοπάθεια
  Σχόλια: Μπλοκάρει άλφα & βήτα υποδοχείς
• Νιφεδιπίνη (υπογλώσσια)
  Όχι πρώτη επιλογή – απότομη πτώση πίεσης
  Σχόλια: Μπορεί να προκαλέσει ισχαιμία – αποφευκτέο σε κρίσεις

📌 Στόχος: μείωση της ΠΑ όχι περισσότερο από 25% τις πρώτες ώρες.

❗ Πολύ γρήγορη μείωση → κίνδυνος υποάρδευσης εγκεφάλου, καρδιάς, νεφρών.

---

🟨 B. Υπερτασική Επείγουσα χωρίς Βλάβη

➡️ Από του στόματος αγωγή – παρακολούθηση 2–4 ώρες στο ΤΕΠ

• Καπτοπρίλη
  25–50 mg SL ή PO
  Γρήγορη δράση (30–60 λεπτά)
• Αμλοδιπίνη
  5–10 mg PO
  Μακροχρόνια δράση – κατάλληλη για εξιτήριο
• Μετοπρολόλη
  25–50 mg PO
  Καλή για νευρικό ασθενή ή ταχυκαρδία

📌 Στόχος: Πτώση πίεσης σταδιακά σε 24–48 ώρες

📝 Οδηγίες – Παραπομπή – Ραντεβού σε 1–2 ημέρες για τακτική παρακολούθηση

---

🟩 C. Απλή Υπέρταση / Νεοδιάγνωση

➡️ Δεν απαιτείται άμεση φαρμακευτική αγωγή στο ΤΕΠ εκτός αν ΠΑ >160/100 + παράγοντες κινδύνου

➡️ Οδηγίες για:

• Μέτρηση ΠΑ κατ’ οίκον (2–3 φορές/ημέρα για 5–7 ημέρες)
• Αλλαγή τρόπου ζωής:
  • ↓ αλάτι
  • ↓ βάρος
  • άσκηση
  • διακοπή καπνίσματος / αλκοόλ
• Παραπομπή στον οικογενειακό ιατρό για παρακολούθηση ή στα ΚΥ

---

📌 6. Ειδικά Σενάρια

• Έγκυος με υψηλή ΠΑ
  Ύποπτη για προεκλαμψία – Λαβεταλόλη ή Υδραλαζίνη – Μαιευτική εκτίμηση
• Νεαρός με ξαφνική υπέρταση
  Έλεγχος για φαιοχρωμοκύττωμα, χρήση ουσιών
• Χρόνιος υπερτασικός με διακοπή φαρμάκων