ALP

ALP (Alkaline Phosphatase) – Αλκαλική Φωσφατάση

---

Τι μετρά
Η ALP είναι ένζυμο που καταλύει την απομάκρυνση φωσφορικών ομάδων σε αλκαλικό pH (βέλτιστο pH ≈9–10).

Βρίσκεται κυρίως σε:

• επιθήλιο χοληφόρων (ήπαρ)
• οστά (οστεοβλάστες)
• έντερο
• πλακούντα

Χρησιμοποιείται κυρίως ως δείκτης:

• χολόστασης / απόφραξης χοληφόρων
• οστικού μεταβολισμού (αυξημένη οστική δραστηριότητα)

---

Αυξημένη ALP (↑ ALP)

Κατηγορία	Κύριες αιτίες	Σημαντικά χαρακτηριστικά
Ηπατικές / χοληφόρα	• χολόσταση (ενδο- ή εξωηπατική) • απόφραξη χοληφόρων (λίθοι, όγκοι, παγκρεατικός καρκίνος) • πρωτοπαθής χολική χολαγγειίτιδα (PBC) • πρωτοπαθής σκληρυντική χολαγγειίτιδα (PSC) • όγκοι ήπατος / μεταστάσεις	Συνήθως συνοδεύεται από ↑ γ-GT & ↑ bilirubin
Οστικές	• νόσος Paget • οστικές μεταστάσεις (π.χ. από προστάτη, μαστό) • οστεομαλακία / ραχίτιδα • αυξημένη οστική ανάπτυξη (παιδιά, έφηβοι, επούλωση καταγμάτων) • υπερπαραθυρεοειδισμός	Φυσιολογική γ-GT – συχνά ↑ Ca, ↑ ALP από οστεοβλάστες
Φυσιολογικές καταστάσεις	• εγκυμοσύνη (πλακουντιακή ισοένζυμο – 3ο τρίμηνο) • παιδιά / έφηβοι (οστική ανάπτυξη)	Μέτρια αύξηση – φυσιολογική γ-GT

---

Μείωση ALP (↓ ALP)

Κύριες αιτίες	Κλινική σημασία
Υποφωσφατασία	Γενετική διαταραχή – σοβαρή μείωση ALP + οστικές βλάβες
Υποθρεψία / υποπρωτεϊναιμία	Μειωμένη σύνθεση ενζύμου
Έλλειψη ψευδαργύρου / μαγνησίου	Συνήθως σε χρόνιες παθήσεις ή δυσαπορρόφηση
Υποθυρεοειδισμός (σοβαρός)	Μειωμένη οστική δραστηριότητα

---

Συσχέτιση με άλλες εξετάσεις

Εξέταση	Συσχέτιση
GGT	Διάκριση ηπατικής από οστική προέλευση – ↑ ALP + ↑ GGT → ηπατοχολική
AST / ALT	Τύπος ηπατικής βλάβης – ↑ ALP + ήπια ↑ AST/ALT → χολόσταση
Bilirubin	Απόφραξη χοληφόρων – ↑ ALP + ↑ bilirubin (κυρίως άμεση)
Ca / P (Ασβέστιο / Φώσφορος)	Οστικός μεταβολισμός – ↑ ALP + ↓ P → οστεομαλακία / υπερπαραθυρεοειδισμός

---

Κλινική ερμηνεία

• ALP ↑ + GGT ↑ → πιθανή ηπατοχολική νόσος (χολόσταση, απόφραξη, αλκοόλ, φάρμακα)
• ALP ↑ + φυσιολογική GGT → πιθανή οστική αιτία (Paget, μεταστάσεις, οστεομαλακία, ανάπτυξη)
• Σε εγκυμοσύνη (3ο τρίμηνο) → φυσιολογική αύξηση (πλακουντιακή ALP) – φυσιολογική GGT
• Πολύ υψηλές τιμές (>3–5×) → συνήθως χολόσταση ή σοβαρή οστική νόσος
• Η ALP είναι **λιγότερο ειδική** από την ALT/AST για ηπατοκυτταρική βλάβη – χρησιμότερη για χοληφόρα & οστά