Κοιλιακό άλγος (κοιλόπονος / abdominal pain) στο Παιδιατρικό ΤΕΠ

---

Εισαγωγή
Το κοιλιακό άλγος στα παιδιά είναι συχνά καλοήθες (γαστρεντερίτιδα, δυσκοιλιότητα, λειτουργικό), αλλά μπορεί να κρύβει σοβαρές καταστάσεις (σκωληκοειδίτιδα, intussusception, torsion, perforation). Στα βρέφη/νήπια εκδηλώνεται ως κλάμα, τράβηγμα ποδιών, ανησυχία, άρνηση σίτισης.

---

Αρχική εκτίμηση σοβαρότητας (ABC + pain score + vital signs + looks ill)

Βαθμός	Κλινικά σημεία κοιλιακού άλγους + συνοδά	Πυρετός / HR / RR / CRT	Συμπεριφορά / σίτιση	Άμεση δράση στο ΤΕΠ
Ήπιος	Ήπιος/περιοδικός πόνος, χωρίς/ελάχιστο πυρετό, χωρίς εμετούς	Κανονικά / <2 sec	Τρέφεται/παίζει OK	Παυσίπονα, εξιτήριο αν σταθερός
Μέτριος	Έντονος πόνος >6-12h, πυρετός, έμετοι/διάρροια, ευαισθησία	38-39°C, ταχυκαρδία	Μειωμένη σίτιση, αγωνία	Παυσίπονα + IV υγρά, imaging, παρακολούθηση
Σοβαρός	Σοβαρός/συνεχής πόνος, υψηλός πυρετός, bilious έμετοι, rebound tenderness, guarding	>39°C, ταχύπνοια, CRT ≥3 sec	Λήθαργος, αφυδάτωση, shock	IV access, fluids bolus, surgical consult, νοσηλεία/ICU

Red flags (άμεση χειρουργική/εισαγωγή – high risk, μην καθυστερείς)

• Bilious/πράσινοι έμετοι (ιδίως βρέφη) → midgut volvulus / malrotation / obstruction.
• Rebound tenderness / guarding / rigidity → peritonitis (σκωληκοειδίτιδα, perforation).
• Δυσκολία βάδισης / σκύψιμο / μη κινητικότητα → appendicitis / peritonitis.
• Ασύμμετρος πόνος (π.χ. RLQ → appendicitis, RUQ → χοληδόχος / ηπατίτιδα, LLQ → diverticulitis σπάνιο).
• Πυρετός >39°C + λήθαργος / altered status → sepsis / pyelonephritis / pneumonia (referred pain).
• Αιματηροί έμετοι / μαύρα κόπρανα → Meckel diverticulum / intussusception.
• Ξαφνικός έντονος πόνος + έμετοι → testicular/ovarian torsion (κάτω κοιλιά/βουβωνική).
• <3 μηνών με κοιλιακό άλγος + πυρετό → NEC / sepsis.
• Επαναλαμβανόμενο + weight loss / νυχτερινός πόνος / fever → IBD / malignancy / chronic.
• Αφυδάτωση σοβαρή (ξηροί βλεννογόνοι, μειωμένη ούρηση, sunken eyes/fontanelle).

Ιστορικό & εξέταση κλειδιά

• Διάρκεια / έναρξη: Ξαφνική → surgical (torsion, volvulus). Οξεία (ώρες-ημέρες) → appendicitis / gastroenteritis.
• Τοποθεσία: Περιομφαλικός → λειτουργικός / early appendicitis. RLQ → appendicitis. Epigastric → gastritis / pancreatitis.
• Χαρακτήρας: Κολικοειδής → intussusception / constipation. Συνεχής → peritonitis.
• Συνοδά: Έμετοι (bilious?), διάρροια, πυρετός, δυσουρία, vaginal discharge (PID σε έφηβες), trauma.
• Εξέταση: Ψηλάφηση (tenderness, rebound, Rovsing/McBurney sign για appendicitis), ακρόαση (bowel sounds), rectal (σπάνια, μόνο surgical), genital exam (torsion). Πάντα εξέταση πνευμόνων/ουροποιητικού (referred pain).

Διερεύνηση στο ΤΕΠ (targeted – όχι ρουτίνα)

• Vital signs + SpO₂ + glucose.
• Ούρα (dipstick για UTI/pyuria).
• Αίμα: CBC (λευκοκυττάρωση), CRP, electrolytes, amylase/lipase αν RUQ/epigastric.
• Imaging:
  • Ultrasound (πρώτης γραμμής – μη ακτινοβολία, υψηλή ευαισθησία για appendicitis/intussusception/ovarian torsion).
  • AXR αν obstruction/perforation (free air, air-fluid levels).
  • CT μόνο αν αμφιβολία/appendicitis σε μεγαλύτερα παιδιά (αλγόριθμοι όπως PAS score).
• Pregnancy test σε έφηβες (>menarche).

Θεραπευτική προσέγγιση (supportive + targeted – evidence-based)

• Πάντα πρώτα: Pain management (δεν "κρύβει" διάγνωση – AAP/RCH).
  • Παρακεταμόλη: 15 mg/kg/6h (max 60 mg/kg/24h). Εμπορικές (Ελλάδα): Depon σιρόπι/υπόθετα, Panadol Baby, Apotel.
  • Ιβουπροφαίνη: 10 mg/kg/6-8h (>3-6 μηνών, max 40 mg/kg/24h – προσοχή σε αφυδάτωση/νεφρά). Εμπορικές: Algofren σιρόπι, Nurofen για παιδιά.
  • IV morphine/oxycodone αν σοβαρός πόνος (0.1 mg/kg IV titrate).
• Ενυδάτωση: PO/NG προτιμότερη – IV bolus 20 ml/kg N/S αν shock/dehydration.
• Αντιεμετικά: Ondansetron (Zofran) 0.15 mg/kg IV/PO αν έμετοι.
• Αντιβίωση: Empiric (π.χ. cefuroxime + metronidazole) αν peritonitis/sepsis/suspected appendicitis – μετά surgical consult.
• Nil by mouth αν surgical υποψία (obstruction/torsion).
• ΜΗΝ ρουτίνα: Laxatives/antispasmodics χωρίς διάγνωση.

Κριτήρια εξιτηρίου

• Ήπιος/βελτιωμένος πόνος, τρέφεται/πιει, χωρίς red flags, γονείς εκπαιδευμένοι, follow-up παιδίατρος/χειρουργός 24-48h.